Tilurð líftækninetsins

Rekja má sögu líftækninetsins til frumkvæðis iðnaðar- og viðskiptaráðherra en í stefnu hans frá 2003 segir: “Stofnsett verði sérhæft frumkvöðlasetur á Akureyri á sviði líftækniiðnaðar sem byggir á nýtingu líffræðilegra erfðaauðlinda sjávar” og ““Nýjum þekkingarsviðum á borð við líftækniiðnað verður veitt sérstakt brautargengi til að þróast í arðvænleg fyrirtæki”. Í Vaxtarsamning Eyjafjarðarsvæðisins (2004) kemur fram að stofnað verði til Líftækninets á Akureyri og að efla eigi rannsóknir við Háskólann á Akureyri . Í meginstefnu iðnaðar- og viðskiptaráðherra árin 2004-2007 stendur að  “Stuðlað verður að því að háskólar og rannsóknastofnanir á landsbyggðinni geti stundað rannsóknir og tækniþróun á fræðasviðum sem sérstaklega eru til þess fallin að styrkja nýsköpun í atvinnulífi, sem hingað til hefur byggst á hefðbundnum sjávarútvegi og landbúnaði. Áfram verður unnið að því að koma á samstarfi um líftæknirannsóknir”.

 Varðandi aðkomu sjávarútvegsráðuneytisins var stofnað til AVS-rannsóknasjóðs sjávarútvegsráðherra og stýrihópur um aukið verðmæti sjávarfangs skilaði skýrslu til sjávarútvegsráðherra í október 2002. Nokkur svið eru innan AVS-rannsóknasjóðsins en eitt af þeim er líftækni. Hlutverk AVS-rannsóknasjóðs er m.a. að vera hvataaðili að verkefnum og samstarfi ólíkra aðila og hreyfiafl til framfara á þessu sviði. Í ofangreindri skýrslu segir m.a. “Með eflingu rannsóknar og þróunar á sviði líftækni sjávarfangs opnast margir möguleikar bæði hvað varðar verðmætaaukningu hráefnis og þróun nýrra afurða”. Sjávarútvegsráðuneyti leggur til starfskrafta fagráðs AVS um líftækni vegna faglegs mats umsókna og almennrar ráðgjafar fyrir líftækninetið.

 Aðkoma menntamálaráðuneytis og Háskólans á Akureyri er margvísleg. Í megináherslum Vísinda- og tækniráðs segir m.a. að “Efla sjálfbæra nýtingu auðlinda, auka verðmætasköpun og fjölga áhugaverðum störfum í þekkingarsamfélagi” og ...”samhæfa starfsemi opinberra samkeppnissjóða þannig að það nýtist sem best vísinda- og tæknirannsóknum og nýsköpun í íslensku atvinnulífi”. Menntamálaráðuneyti og Háskólinn á Akureyri leggja til húsnæði og búnað fyrir verkefnastjóra líftækninetsins.

Með tilkomu Auðlindadeildar, en hún tók til starfs haustið 2002 á styrkum stoðum fyrrum Sjávarútvegsdeildar sem var stofnsett 1990, skapaðist einstakt tækifæri fyrir Háskólann á Akureyri að byggja upp sérstöðu á ýmsum veigamiklum sviðum auðlindafræða hér á landi. Auðlindadeildin er nú eina deildin innan íslenskra háskóla sem leggur áherslu á hið þverfaglega svið auðlindafræða, þar sem saman fara nám og rannsóknir í raunvísindum og tæknigreinum samhliða áherslum á auðlindahagfræði, stjórnunar- og markaðsfræði.  Slík menntun er forsenda góðrar auðlindastjórnunar og skipulags, og ýtir undir sjálfbæra nýtingu auðlinda.

 Innan Auðlindadeildar er sértök áhersla lögð á nám og rannsóknir í örverufræði og auðlindalíftækni, matvælafræði, fiskeldis- og sjávarútvegsfræði, og umhverfisfræði.  Einnig er verið að byggja upp nám í orkufræðum með áherslu á efnistækni og endurnýtanlegar orkuauðlindir.  Auk 90 eininga B.Sc. náms sem nú er í boði, er stefnt að bjóða upp á alþjóðlegt, rannsóknatengt meistaranám (M.Sc.) á öllum fræðasviðum deildarinnar í byrjun haustmisseris 2005, í samstarfi við innlenda og erlenda háskóla og rannsóknastofnanir. Augljóst er að líftækninetið kemur til með að vera mikil lyftistöng fyrir þessar hugmyndir á næstu misserum.

 Auðlindadeild á náið samstarf við ýmsar rannsóknarstofnanir á vegum ríkisins sem og fyrirtæki. Hér má nefna samstarf við Rannsóknarstofnun fiskiðnaðarins og Hafrannsóknarstofnun, við fiskeldisdeild Háskólans á Hólum og við líftæknifyrirtækin Prokaria og Primex. Matvælasetur Háskólans á Akureyri (MHA) tók til starfa um áramótin 2000 og er styrkt af sjávarútvegsráðuneyti, er starfrækt í tengslum Auðlindadeild, en lýtur sérstakri stjórn

 Auk ofangreindra atriða má segja að þrjár skýrslur liggi til grundvallar á stofnun líftækninetsins. Þessar skýrslur eru: “Möguleikar í sjávarlíftækni” (2002) sem Jóhann Örlygsson skrifaði, “Öndvegissetur í sjávarlíftækni” (2003) sem Prófessor Hjörleifur Einarsson skrifaði og “Líftækninet í auðlindanýtingu” (2004) sem Hólmar Svansson, Hjörleifur Einarsson, Jóhann Örlygsson skrifuðu. Þessar skýrslur voru skrifaðar af frumkvæði iðnaðar- og viðskiptaráðuneytisins í samstarfi við Auðlindadeild Háskólans á Akureyri, Atvinnuþróunarfélags Eyjafjarðar og Matvælaseturs Háskólans á Akureyri. Nálgast má þessar skýrslur á heimasíðu iðnaðar- og viðskiptaráðuneytisins.

Frekari upplýsingar veitir verkefnisstjóri líftækninetsins:

 Jóhann Örlygsson

Háskólinn á Akureyri

Verkefnisstjóri Líftækninets

Borgir v/Norðurslóð

Sími:463-0946

Netfang: jorlygs@unak.is