Verðmætar afurðir að verða til úr slógi
Slóg getur verið til margra hluta nytsamlegt, en einhvern veginn hefur það samt verið svo að það hefur frekar verið til vandræða og valdið töluverðum kostnaði við förgun. En nú hyllir undir að samstarfsaðilar í AVS verkefninu „Slógvinnsla, nýjar aðferðir“ nái að finna nýjar leiðir til að búa til verðmætar afurðir.
Í verkefninu er verið að vinna með slóg þannig að úr verði t.d. áburður fyrir plöntur og lýsi fyrir fiskeldi og gæludýr. Vinnsla á slógi í þessum tilgangi er að hefjast hjá Mar Biotech í Sandgerði auk þess sem Atvinnuþróunarfélag Suðurlands er að vinna með nokkrum fyrirtækjum í Þorlákshöfn að þróun áburðar.
Slóginu er safnað saman víðsvegar að af landinu og keyrt til Sandgerðis. Helsta vandamálið við söfnunina er hversu misjafnt slógið er að gæðum þegar þar berst vinnslunni. Fram til þessa hefur verið litið á slóg sem úrgang sem hefur verið urðaður en ekki hráefni sem hægt er að nýta. Mikilvægt er að finna leiðir til að viðhalda gæðum slógsins svo vinna megi úr því verðmætar afurðir. Nú eru um 14.000 tonn af slógi á ári urðuð eða þeim fargað á annan hátt og því fylgir mikill kostnaður.
Markmið verkefnisins er m.a. að þróa aðferðir til að vinna prótein- og fiskolíuafurðir úr slógi. Einnig að vinna plöntuáburð fyrir garðyrkjumenn og áhugasama ræktendur. Áburðurinn sem um ræðir er fljótandi þykkni sem er þynnt út fyrir notkun. Hugmyndin er að brjóta slógið niður með ensímum, bæði aðkeyptum og ekki síður úr stofnasafni Matís sem geymir ýmis áhugaverð íslensk ensím. Ef tilraunir sýna að íslensku ensímin reynast vel yrði hluti af verkefninu að framleiða þau. Verkefnið byggir einnig á því að framleiða lífrænan áburð úr slóginu sem köfnunarefnisgjafa í jarðrækt. Áburðurinn verður í formi þykknis sem búið er að melta með mysu og maurasýru. Síðastliðið vor var gerð tilraun á vegum Landgræðslunnar, þar sem Matís var einn af þátttakendum. Áhrif mismunandi tegunda lífræns áburðar á gróður voru borin saman. Fyrstu niðurstöður sýndu að slógið er ágætisköfnunarefnisgjafi, miðað við t.d. hrossaskít (sjá myndir).
 |
| Til vinstri var notaður hrossaskítur en til hægri var notað slóg til áburðar |
Í grófum dráttum er framleiðsluferlið þannig að slógið fer í það sem er kallað meltuferli þar sem ensímum sem brjóta niður prótein er bætt út í það. Síðan er fitan aðskilin frá próteinmassanum. Fitan sem fæst með þessu er vel nothæf í ýmis konar lýsisafurðir, til dæmis fóðurlýsi fyrir fiskeldi eða omega 3 lýsi fyrir gæludýr sem selst á svipuðu verði og lýsi til manneldis. Próteinhlutinn yrði aftur á móti unninn áfram og framleiddur úr honum mjög næringarríkt áburðarþykkni. Í Bandaríkjunum eru fyrirtæki sem framleiða svipaðan áburð og hann er til dæmis mikið notaður af bændum í lífrænni berjarækt og sem áburður á golfvelli.
Það hefur lengi verið áhugamál margra að nýta slógið og draga þannig úr mengum af völdum þess. Slógið er fullt af efnum sem vel má nota til að framleiða verðmætar vörur og löngu kominn tími til að kanna möguleikann á því.
Tilvísunarnúmer AVS: R 102-10
Nánari upplýsingar veita Hörður G. Kristinsson og Ásbjörn Jónsson hjá Matís ohf.
