Fullnýting hráefnis
Það hefur öllum verið ljóst að töluvert af hráefni tapast frá fiskvinnslunum út í umhverfið með vatninu sem notað er á vinnsluvélarnir. Þarna geta verið töluverð verðmæti á ferð og einnig er það afar neikvætt að henda þessu próteini út í umhverfið.
Unnin hafa verið nokkur verkefni studd af AVS sjóðnum sem hafa haft það að markmiði að nýta betur hráefnið sem kemur til vinnslu. Brim hf hefur unnið í samvinnu við Matís ohf að því að þróa feril til að safna fiskholdi sem kemur frá vinnslulínum í bolfiski. Með tilltölulega einföldum búnaði má ná stórum hluta af því fiskholdi sem annars tapast með frárennslisvatninu. Próteinið sem safnast má síðan nota í afurðir til manneldis.
Ef magn bolfiskafurða allra vinnslustöðva er um 60 þús. tonn á ári, má gróflega áætla að um 960 tonn af þurrefni tapist árlega, sem væri að mestu leyti prótein þetta er um 1,6% af þurrefnismagni afurða.
Í grundvallaratriðum byggir ferillinn á söfnun á fiskmassa eftir kornastærð og með því móti má ná þremur til fjórum flokkum af fiskholdi sem eru mismunandi að útliti, gæðum og eiginleikum. Með þeim ferli sem þróaður var í verkefninu tókst að ná um 25% af öllu þurrefni úr frárennsli frá flökunarvél. Vatni var beint gegnum færiband (6 mm) sem skildi stærri bita úr vatninu sem síðan var dælt á hristisigti með mismunandi sigtastærð. Í grófari hluta massans var blóðmengun vandamál m.t.t. nýtingarmöguleika en við söfnun í sigti á bilinu 250-710 µm kom í ljós hvítur og fallegur massi sem hentar vel til framhaldsvinnslu á próteinum eða fiskmassa til notkunar í fiskafurðir. Eiginleikar fiskmassans eru svipaðir hefðbundnu fiskflaki, sem ekki kemur á óvart þar sem fyrst og fremst er um að ræða smækkaðan vöðva. Máli skiptir hvaðan úr vinnslulínunni safnað er, þ.e. við flökun, roðflettingu eða snyrtingu. Við söfnun frá hausunarvél er fiskholdið töluvert mengað blóði.
Lagt var mat á arðsemi þess að koma upp búnaði til söfnunar á fiskholdinu og í ljós kom að búnaðurinn gæti borgað sig upp á einu til fjórum árum, m.v. söfnun frá einni flökunarvél (hráefnismagn 4 tonn/klst), eftir því hvort afurðin væri unnin próteinblanda eða marningur. Annar afrakstur verkefnisins er umhverfisvænni framleiðsluhættir þar sem minna af lífrænu efni er skilað út í umhverfið sem er í samræmi við auknar kröfur um hreinni framleiðslutækni.
Verkefnið var styrkt af AVS sjóðnum og Tækniþróunarsjóði og fyrirtækin sem komu að þessu verkefni voru Brim hf, FISK Seafood, Matís ohf og Iceprótein ehf.
Tilvísunarnúmer AVS: R 011-06
