Svona fara þorskarnir að
Lokið hefur verið við forverkefnið “Hrygningaratferli og mökunartíðni eldis og villtra þorska”, en sambærilegar rannsóknir hafa ekki verið framkvæmdar áður, hvorki hér á landi né erlendis.
Megin tilgangur þessa forverkefnis var að meta aðstæður til rannsókna á hrygningaratferli þorsks í Þistilfirði. Neðansjávarmyndataka fór fram dagana 23-26. apríl árið 2006 á tveimur hrygningarsvæðum í Þistilfirði. Myndataka gekk vel og aðstæður voru góðar. Flestar myndirnar voru af hrygningartorfum og sýndu þær vel þéttleika torfanna og samspil milli einstaklinga innan torfa. Í flestum tilfellum voru hreyfingar frekar rólegar og sjá mátti hvernig fiskarnir syntu um í mjög þéttum torfum fram og til baka á tiltölulega afmörkuðum svæðum
Alls tókst að festa á filmu þrenn mismunandi atferli sem hugsanlega tengjast hrygningu. Þar á meðal sást hrygningarpar í samfellu (ventral mounting) en hún er undanfari hrygningar og einkennist af því að hængurinn snýr sér við og smýgur undir hrygnuna um leið og hann tekur utan um neðri hluta búk hennar með kviðuggum þannig að raufaropin leggjast þétt upp að hvor öðru. Annað atferli var þó mest áberandi en það var svokallað “flass” sem einkenndist af því að fiskarnir syntu niður úr torfunum um leið og þeir snéru sér við þannig að bakið straukst eftir botninum. Um leið þá flössuðu þeir skjannahvítum kviðnum upp í torfuna. Á þessu stigi er ekki vitað hvort þetta voru almennt hængar er hrygnur en sjónræn áhrif voru svipuð og þegar hængar snúa sér við til að mynda samfellu með hrygnum.
Athuganir á líffræðilegum eiginleikum hrygningarfisksins sýndu að almennt var fiskurinn í Þistilfirði í tiltölulega lélegum holdum enda langt kominn í hrygningu. Flestir fiskarnir voru á stærðarbilinu 70-90 cm og voru kynjahlutföllin jöfn. Auk hefðbundinna mælinga þá var stærð sundmagavöðva einnig metin en þessir vöðvar eru taldir gegna mikilvægu hlutverki hvað varðar hrygningaratferlið en þorskfiskar nota þá til að tromma á sundmagann og mynda þannig hljóð sem tengist hrygningaratferlinu. Stærð þessara vöðva var tengd stærð fisksins og bendir það til að stærri fiskar geti gefið frá sér hærri hljóð en þeir minni. Hlutfallsleg stærð vöðvanna var þó í öfugu hlutfalli við þyngd fiskanna og sýnir það hugsanlega mikilvægi þessara vöðva þar sem smærri fiskar virðast leggja mikið í að ná stærð vöðvanna upp fyrir ákveðna lámarksstærð.
Ljóst er að aðstæður í Þistilfirði til rannsókna og myndatöku á hrygningu þorsks eru einstakar á heimsmælikvarða. Þar sem þorskurinn á þessu svæði hrygnir á svo litlu dýpi, eða allt upp á 2-4 metra, þá geta skapast kjörskilyrði hvað varðar ljós og tærleika sjávar sem gera kleyft að ná einstaklega góðum myndum af fiskum á hrygningartíma. Hafinn er undirbúningur að stærra verkefni þar sem niðurstöður þessa verkefnis eru nýttar til undibúnings að rannsóknum á hrygningu villtra þorsk og samskiptum þeirra við þorska sem hafa sloppið úr eldi.
Sjá má stutt myndskeið hér (10 Mb)
Verkefnisstjóri Guðrún Marteinsdóttir, hefur skilað skýrslu: Hrygningaratferli og mökunartíðni eldis og villtra þorska
