Reyktir álar

Álaver á Höfn í Hornafirði

15.5.2006

Verkefnið er samstarfsverkefni Frumkvöðlaseturs Austurlands ehf, Norðurlandsdeildar Veiðimálastofnunar, Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins, Háskólans í Reykjavík, Meðalfells ehf. og Garðeyjar ehf. Verkefnið var unnið af nemendum Háskólans i Reykjavík þeim Vilberg Tryggvasyni og Arnóri Bjarka Sigurðsyni, en verkefnisstjóri var Ari Þorsteinsson hjá Frumkvöðlasetri Austurlands.

Verkefnið hefur fengið fjárhagslegan stuðning frá eftirfarandi sjóðum: Nýsköpunarsjóði Námsmanna, Atvinnuþróunnarsjóði Austurlands, Framleiðnisjóði Landbúnaðarinns og AVS rannsóknarsjóði.

Verkefnishópurinn: Vilberg Tryggvason, Arnór Sigurðsson, Gísli Karl Ágústsson og Bjarni Jónsson	Vilberg Tryggvason að vitja um álagildru í Þveitinni

Heildarneysla áls í heiminum er í kringum 245 þúsund tonn. Neysluvenjur eru mismunandi milli landa og hægt er að finna markað fyrir allar stærðir álsins. Japanir vilja hafa hann kringum 150-200 grömm, ferskan eða lifandi, og nota hann í ýmsa rétti. Evrópuþjóðir kjósa hann helst reyktan og hver þjóð hefur sín stærðarviðmið og  reykingaraðferð.

 Markaður fyrir reyktan ál er alltaf að aukast, verðið hefur hækkað og erfiðara reynist að anna eftirspurn á erlendum mörkuðum. Því er mikilvægt að komast að því hvort hægt er að nýta íslenska álinn á arðbæran hátt og skapa með því ný atvinnutækifæri.

Rannsóknir undanfarinna ára hafa staðfest að gleráll veiðist á Íslandi þótt ekki hafi enn tekist að meta í hve miklu magni hann er né hvernig best er að fanga hann. Bestu veiðistaðirnir skila nokkur hundruð stykkjum í hverri ferð þegar best lætur en glerálagöngurnar virðast vera misstórar eftir árum. Víða erlendis er magn gleráls sem gengur upp í árnar að minnka. Það hefur ekki enn tekist að setja á stofn klakeldisstöð fyrir glerál neins staðar í heiminum.

Innflutningur á glerál er bannaður til Íslands og litlar líkur á að það breytist í náinni framtíð. Nauðsynlegt er að halda áfram skipulögðum rannsóknum á glerál kringum landið til að skera úr um hvort nægjanlegt magn af glerál komi til landsins til að hægt sé að afla hráefnis fyrir glerálaeldi.

Ari Þorsteinsson og Gísli Már Vilhjálmsson hótelstjóri kanna gæðin	Reyktur áll tilbúinn til útflutnings

Mikil verðmæti eru í álnum og álaafurðir eru meðal dýrustu matvæla  í heiminum. Erlendar rannsóknir hafa leitt í ljós að sífellt minni glerálagöngur eru að koma upp að ströndum Evrópu og skila sér upp í árnar. Ofveiði er kennt um sem og mengun. Íslenskar rannsóknir benda hins vegar ekki til að stofninn hafi minnkað  með samsvarandi hætti hér á landi. Enginn markviss veiði hefur verið á álnum á Íslandi síðan á sjöunda áratug síðustu aldar og þess vegna er líklegt að nýtingarmöguleikar á íslenska stofninum séu góðar. Það er hins vegar mikilvægt að tryggja að nýting á álnum verði stunduð á sjálfbærann hátt, til þess að það megi verða þarf samhliða veiðum, vinnslu og eldi  á álnum að stunda rannsóknir á stofnstærð og meta veiðiþol stofnsins. Einnig þarf að þróa veiðarfæri og búnað  sem henta til glerálaveiða við íslenskar aðstæður.

Með verkefninu hafa menn fengið svör  við þeim spurningum sem lagt var upp með.  Og aðstandendur verkefnisinns eiga eftir að taka ákvörðun um framhald verkefnisinns. Rétt er að ítreka að einnig er verið að kanna fleiri þætti en arðsemi álaeldis. Tekið var mikið af sýnum síðasta sumar og voru þau send til rannsókna sem Bjarni Jónsson hefur umsjón með. Til dæmis er verið að kanna erfðaefni íslenska álsins til þess að greina skyldleika hanns við aðra stofna. Tilheyrir hann evrópska álnum eða ameríska álnum eða er hann af séríslenskum stofni?

Aðstandendur verkefnisins hafa skilað AVS mjög ítarlegri skýrslu um verkefnið, sem ekki verður birt alveg á næstunni, en ætlunin er að halda málþing um álinn og kynna rannsóknarniðurstöður verkefnisins á Hornafirði í vor eða sumar.