Við hvaða aðstæður vex sandhverfan best?
Á síðastliðnu ári styrkti AVS sjóðurinn verkefni þar sem leitast er við að skilgreina kjöreldisaðstæður sandhverfu og þróa nýjar framleiðsluaðferðir við eldið. Verkefnið er í unnið í samstarfi Akvaplan-niva á Íslandi, Silfurstjörnunnar í Öxafirði og tekur Háskólinn í Björgvin í Noregi þátt í ákveðnum verkþáttum.
Markmið verkefnisins er að hámarka vöxt í eldi sandhverfu með því að skilgreina bestu eldisaðstæður. Helstu möguleikar strandeldisstöðva til þess að vera samkeppnishæfar við ódýrari framleiðsluaðferðir er að ala fisk við stýrðar aðstæður allan eldistímann, sem næst þeim aðstæðum sem vöxtur er bestur.
Rannsóknir hafa gefið vísbendingar um að draga megi úr eldistíma sandhverfu frá seiðastigi og fram að slátrun um allt að 20 – 30% ef hún er alinn við sem næst kjörhita á eldisferlinum. Í verkefninu eru skoðuð áhrif þess að ala sandhverfu við hitastig á bilinu 16-22ºC á seiðastigi. Seiðahópar voru aldir við stöðugt hitastig en einnig var seiðahópur alinn við áætlaðan kjörhita eftir stærð þannig að hiti var lækkaður eftir því sem fiskurinn óx.
Sandhverfan er nú í eldi hjá Silfurstjörnunni og verður fylgst með henni fram að sláturstærð þar sem áhrif mismunandi meðhöndlunar verða metin með tilliti til vaxtar, fóðurnýtingar og sláturgæða.
Í byrjun nóvember sl. voru framkvæmdar slátrunartilraunir hjá Silfurstjörnunni. Sandhverfa var drepinn með rafstuði og með kælingu í ísvatni og áhrif könnuð. Fyrstu niðurstöður gefa til kynna að mikilvægt sé að halda streitu í lágmarki fyrir slátrun og að bæði rafstuð og snögg kæling í ísvatni fyrir blóðgun stuðli að góðum sláturgæðum.
Niðurstöður úr fyrri hluta verkefnisins gefa til kynna að verulegur ávinningur sé af því að ala seiði við kjöreldisaðstæður á seiðastigi en niðurstöður úr seinni hluta verkefnisin munu leiða í ljós hvort þessi ávinningur skilar í sér alla leið.
Verkefnisstjóri verkefnisins er Dr. Albert Kjartansson Imsland hjá Akvaplan-niva á Íslandi.
Fróðleikur um sandhverfu í bókinni “Íslenskir fiskar” eftir Gunnar Jónsson (Fjölvi 1992): Heimkynni sanhverfunnar eru í NA-Atlantshafi, meðfram vesturströnd Noregs og inn í Eystrasalt, við Bretlandseyjar og í Norðursjó og suður með ströndum Evrópu inn í Miðjarðarhaf.
Sandhverfa finnst alloft við Ísland. Fyrst fannst hún hér árið 1914 og hefur síðan veiðst af og til. Hún hefur fundist allt í kringum landið, en er sennilega flækingur hér, því aldrei hefur orðið vart hér eggja hennar eða seiða, né smárra fiska.
Sandhverfa ( Psetta maxima)
© Jón B. Hlíðberg, www.fauna.is
